Simptomi disleksije

Simptomi, koji slede ne moraju biti zastupljeni kod svakog lica koje ispoljava disleksične smetnje, niti se moraju javiti na isti način. Prema tome, i disleksija može biti teža ili lakša, zavisno od ukupne manifestne slike.

Tipologija pogrešaka koja se najčešće javlja:
• nemogućnost zapamćivanja slova
• nemogućnost povezivanja slova u kontinuirani niz. Odvojeno čitanje slovo po slovo.
• teškoće povezivanja grafema s fonemom (slovo – glas),
• teškoće u povezivanju glasova i slogova u reči,
• strukturalne pogreške – premeštanje ili umetanje (vrata-trava, novi-vino),
• zamene grafički sličnih slova (b-d, b-p, m-n, n-u, a-e, s-z, š-ž, dobar-bodar, bebica-dedica, bili-pili, nema-mene),
• zamene fonetski sličnih slova (d-t, g-k, b-p, z-s, drži-trž, brati-prati, grije-krije),
• zamene slogova (on-no, ej-je, mi-im, do-od),
• zamene reči i pogađanje reči (mračni-mačka, dobar-obad),
• dodavanje slova i slogova (brada-barada, mrkva-markva, brod-borod),
• ponavljanje delova reči (nasmejanini, ramemena),
• teškoće u praćenju slovnog ili brojčanog niza (slon-soln, 12-21),
• teškoće u sledu pravca čitanja (gore-dole, levo-desno),
• zastoji pred početak reči,
• odvojeno čitanje reč po reč,
• vraćanje na već pročitani red,
• izostavljanje reči i celih redova,
• čitanje jedne reči na nekoliko pogrešnih načina.
• sporost, različite blokade i zastajanja u čitanju,
• poremećen ritam i izražajnost čitanja,
• čitanje napamet i po prilici,
• slabo razumevanje pročitanog.

Kao što se vidi simptomi su raznovrsni i zalaze u različita područja: percepcije, prostorne orijentacije, asocijacije, semantike, tehnike čitanja, itd. Oni svi skupa izviru iz složenog problema disleksije. Većina gore navedenih simptoma može se javiti kod dece koja nemaju disleksiju, što često zbunjuje roditelje i učitelje. Ipak, simptomi kod dislektičara su brojniji, jače izraženi i dugo traju.

Pored ovih simptoma, disleksija često ima i prateće poremećaje. Najčešće su to problemi u razlikovanju levo-desno, poremećaj pisanja, poremećaji u govoru, itd.

Disleksija se ne javlja isključivo kod dece. Postoje simptomi disleksije i kod odraslih osoba . Neki od tih simptoma su:
• teškoće u razumevanju pročitanog,
• sporost i nesigurnost u glasnom čitanju,
• problemi u dekodiranju novih reči, terminologije, činjenica,
• teškoće u brzom pisanju, naročito pri hvatanju beleški. Ne mogu slušati i pisati u isto vreme,
• teškoće u samostalnom pismenom izražavanju, kao i neuredan i nečitak rukopis,
• obično imaju teškoće i u učenju stranih jezika.

Učestalost disleksičkih smetnji varira u zavisnosti od pisma koje je u upotrebi u nekoj zemlji, od uzrasta, od tekstovnog materjala i kriterijuma ispitivača. Matanović-Mamužić je ispitivala učenike II, III i IV razreda osnovne škole i ustanovila da među njima ima 12, 96% učenika sa smetnjama u čitanju i 7,82% sa smetnjama u pisanju. Od onih koji su imali smetnje u čitanju i pisanju nađeno je dva puta više dečaka, nego devojčica.

Srpski jezik spada u jezike u kojima je temeljno načelo pisanja glasovno – kako čujemo tako i pišemo. Stoga je sposobnost analiziranja glasovne strukture reči nužna u svrhu ispravnog pisanja i čitanja, te je analitičko – sintetička metoda dominantna u školama. Postotak dece koja imaju disleksiju ili smetnje čitanja u širem značenju te reči je oko 10%. Ovo su podaci koji važe za slovenske jezike.

Podaci koji se mogu čuti iz školske prakse od strane učitelja i roditelja govore nam da je dece sa disleksijom sve više. Postotak disleksije u zemljama engleskog govornog područja je zbog velike razlike između izgovora i pravopisa veći (15-30%). U zadnje vreme postoji niz autora koji zbog navedenih razloga upravo u ovim zemljama ponovno uvode globalnu metodu čitanja, uz još neke alternativne nove metode učenja čitanja.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

loading...